Son yıllarda finans dünyasının en popüler konularından biri şüphesiz ki Halka Arzlar. Haberlerde, sosyal medyada veya arkadaş ortamlarında sıkça “Bu hafta hangi şirket halka arz oluyor?” sorusunu duyuyoruz. Peki, binlerce yatırımcının yakından takip ettiği bu halka arz nedir? ve bu sürece nasıl dahil olabilirsiniz? Bu yazımızda, halka arza dair tüm merak edilenleri A’dan Z’ye ele aldık.
Halka Arz (IPO) Nedir?
En basit tanımıyla Halka Arz (Initial Public Offering – IPO); bir şirketin hisselerinin Borsa İstanbul (BIST) gibi bir borsa aracılığıyla ilk kez yatırımcılara satışa sunulmasıdır.
Bir şirket neden hisselerini satmak ister?
- Finansman Sağlamak: Büyümek, yeni yatırımlar yapmak veya borçlarını ödemek için faizsiz kaynağa ihtiyaç duyar.
- Kurumsallaşma: Şeffaflık ve denetlenebilirlik artar.
- Prestij: Borsada işlem görmek şirketin bilinirliğini ve itibarını artırır.
Yatırımcı açısından bakıldığında ise halka arz, şirketin büyümesine ve kârına ortak olma fırsatıdır.
Halka Arz Yöntemleri: Eşit mi, Oransal mı?
Halka arza katılmadan önce bilmeniz gereken en kritik nokta dağıtım yöntemidir. Çünkü talep edeceğiniz hisse adedi (lot) buna göre değişir.
- Eşit Dağıtım:SPK’nın son dönemde küçük yatırımcıyı korumak için teşvik ettiği yöntemdir. Toplam hisse sayısı, başvuran yatırımcı sayısına eşit olarak bölünür.İpucu: Eşit dağıtımlarda çok yüksek paralarla emir girmenize gerek yoktur. Katılımcı sayısına göre tahmini bir tutar (örneğin 500 TL – 1500 TL arası) yeterli olur.
- Oransal Dağıtım:”Ne kadar çok paran varsa, o kadar çok hisse alırsın” mantığıdır. Başvurduğunuz tutarın büyüklüğüne göre size hisse verilir. Genellikle kurumsal yatırımcılar ve yüksek bakiyeli hesaplar için avantajlıdır.
| Özellik | Eşit Dağıtım | Oransal Dağıtım |
| Dağıtım Mantığı | Başvuran kişi sayısına göre hisseler herkese eşit paylaştırılır. | Başvurulan para miktarına (büyüklüğüne) göre hisse verilir. |
| Gerekli Bütçe | Düşük bütçeler yeterlidir (Genelde 300 TL – 2.000 TL arası). | Yüksek bütçe gerektirir. Ne kadar çok para, o kadar çok hisse. |
| Kime Uygun? | Küçük yatırımcılar ve yeni başlayanlar için idealdir. | Yüksek sermayeli ve kurumsal yatırımcılar için idealdir. |
| Bloke Teminatı | Genellikle nakit veya T1/T2 bakiyesi kullanılabilir. | Genellikle nakit, fon, döviz veya hisse blokesi gösterilebilir. |
| Adalet Algısı | “Bir hisse bir oy” mantığına yakındır, daha demokratiktir. | “Parası olan düdüğü çalar” mantığı işler. |
Adım Adım: Halka Arza Nasıl Katılınır?
Borsada halka arza katılmak artık mobil bankacılık uygulamaları sayesinde oldukça kolaydır. İşte izlemeniz gereken adımlar:
1. Bir Yatırım Hesabı Edinin
Halka arza katılmak için bir bankada veya aracı kurumda Yatırım Hesabınızın olması gerekir. Vadesiz hesabınızla doğrudan hisse alamazsınız. Mobil bankacılık üzerinden “Yatırım Hesabı Aç” diyerek dakikalar içinde hesabınızı oluşturabilirsiniz.
2. Halka Arz Takvimini Takip Edin
SPK (Sermaye Piyasası Kurulu) tarafından onaylanan şirketlerin Talep Toplama Tarihleri açıklanır. Bu tarihler genellikle 2 veya 3 gün sürer.
- Sitemizdeki veya KAP (Kamuyu Aydınlatma Platformu) üzerindeki duyuruları takip edin.
3. Talep Girişi Yapın
Talep toplama günlerinde (genellikle 09:00 – 13:00 veya 17:00 arası) bankanızın uygulamasına girin:
- Yatırımlar > Halka Arz > Halka Arz Talep Girişi menüsünü izleyin.
- İlgili şirketi seçin.
- Talep etmek istediğiniz Lot (Adet) miktarını girin.
Önemli Not: Bazı bankalarda halka arzlar “Hisse Alış/Satış” menüsünden, bazılarında ise özel “Halka Arz” menüsünden yapılır. Bu durum halka arzın türüne (Borsada Satış vs.) göre değişebilir.
4. Sonuçları Bekleyin
Talep toplama süreci bittikten sonra (genellikle 1-2 iş günü içinde) sonuçlar açıklanır.
- Talep ettiğiniz hisseler hesabınıza geçer.
- Alamadığınız hisselerin parası hesabınıza iade edilir.
Halka Arza Katılırken Dikkat Edilmesi Gerekenler
Halka arzlar genellikle kârlı fırsatlar olarak görülse de her yatırım gibi risk içerir. Yatırım yapmadan önce şunlara dikkat edin:
- İzahnameyi Okuyun: Şirket elde edeceği parayı nerede kullanacak? (Borç ödemek için mi, yeni fabrika kurmak için mi?)
- Fiyat İstikrarı Taahhüdü: Şirket veya aracı kurum, hisse fiyatı düşerse geri alım yapmayı taahhüt ediyor mu?
- Satamama Taahhüdü: Şirket ortakları belirli bir süre (örneğin 1 yıl) hisse satmayacağına söz veriyor mu?
- T1 ve T2 Bakiyesi: Bazı halka arzlarda hisse senedi satıp, paranın nakde dönmesini beklemeden (T1/T2 bakiyesi ile) katılım sağlayabilirsiniz. Ancak bazıları sadece “Nakden” katılımı kabul eder.
Sonuç olarak Halka Arz Nedir?
Halka arzlar, borsa ile tanışmak ve tasarruflarınızı değerlendirmek için güzel bir başlangıç noktasıdır. Ancak “tavan serisi” beklentisiyle körü körüne yatırım yapmak yerine, şirketi analiz ederek ve dağıtım yöntemine dikkat ederek işlem yapmak sizi bir adım öne taşır.
Bol kazançlı günler dileriz!
Diğer yazılarımız için sitemizi inceleyebilir ve piyasalardan anlık haber almak için twitter ve instagram hesaplarımızı takip etmeyi unutmayın.
